ابن الأثير ( مترجم : خليلى / حالت )
6
الكامل في التاريخ ( تاريخ كامل ) ( فارسي )
احوال الصحابه كه در ترجمه احوال صحابه است . اين كتاب مشتمل بر هفت هزار و پانصد زندگينامه يا شرح حال است . عز الدين محتويات كتابهاى ابن منده و ابو نعيم و ابن عبد البر را در آن جمع كرده و اشتباهات آنان را استدراك نموده و خود مطالبى بر مطالب آنها افزوده است . اين كتاب بسالهاى 1280 تا 1286 در پنج مجلد در مصر به چاپ رسيده ، در تهران هم از روى آن چاپ افست شده است . تاريخ الكامل ، چنان كه گفتيم ، شامل وقايعى است از آغاز خلقت ، طبق عقائد مورخان قديم اسلامى ، يعنى از آفرينش حضرت آدم و داستان ابليس و آدم و رانده شدن آدم و حوا از بهشت و احوالات فرزندان آدم و همه پيامبران و ظهور زرتشت و تولد حضرت مسيح تا بعثت حضرت رسول اكرم صلّى اللّه عليه و آله و سلّم . از تاريخ قديم ايران نيز پادشاهان كيانى و اشكانى و ساسانى را تا انقراض سلسله ساسانيان و ظهور اسلام شرح داده ، از آن پس وقايع تاريخ بعد از اسلام را سال بسال نقل كرده است . متن عربى تاريخ الكامل ، كه در بيروت چاپ شده ، دوازده جلد است و جا داشت كه از جلد اول آن ترجمه شود ولى شادروان عباس خليلى شايد جلد اول را كه شامل احوالات پيامبران و پادشاهان ايرانى قبل از اسلام است ضرورى نديده و از ترجمهء آنها صرف نظر كرده است كه چنانچه توفيق رفيق گردد و فرصتى دست دهد امكان دارد كه جلد اول نيز ترجمه شود و بدين ترتيب ترجمهء فارسى « الكامل » نيز كامل گردد . مرحوم خليلى از تولد پيغمبر اسلام و زندگانى آن حضرت تا